ഒരു വിത്തിൽ നിന്ന് ഹരിതദർശനത്തിലേക്ക്

ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് ഡിസൈനർ ബിനു പൈലറ്റിന്റെ പ്രചോദനാത്മക യാത്ര

ചിലർ ഒരു പൂന്തോട്ടം കാണുമ്പോൾ പൂക്കളെ കാണും. ചിലർ മരങ്ങളെയും പച്ചപ്പിനെയും കാണും. എന്നാൽ ബിനു പൈലറ്റ് ഒരു സ്ഥലത്തെ നോക്കുമ്പോൾ കാണുന്നത് അതിലേറെയാണ് — അവിടെ വളരാവുന്ന സസ്യങ്ങൾ, സംരക്ഷിക്കാവുന്ന പ്രകൃതി, സൃഷ്ടിക്കാവുന്ന തൊഴിൽ, മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്ന മനുഷ്യജീവിതം, രൂപപ്പെടുത്താവുന്ന ഒരു ഹരിതഭാവി.

ആ കാഴ്ചപ്പാടാണ് ഒരു ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് ഡിസൈനറുടെ തൊഴിൽജീവിതത്തെ പിന്നീട് ഒരു വലിയ സ്ഥാപനദർശനത്തിലേക്ക് വളർത്തിയത്.

അലങ്കാരത്തിനപ്പുറം ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ്

കേരളത്തിൽ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പിംഗ് പലപ്പോഴും കെട്ടിടത്തിനു ചുറ്റും പുല്ലും അലങ്കാരസസ്യങ്ങളും നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സൗന്ദര്യവൽക്കരണ പ്രവർത്തനമായി കണ്ടിരുന്ന കാലത്താണ് ബിനു പൈലറ്റ് അതിനെ മറ്റൊരു കണ്ണിലൂടെ നോക്കിയത്.

അദ്ദേഹത്തിന് ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് എന്നത് വെറും അലങ്കാരമായിരുന്നില്ല.

മണ്ണ്, ജലം, സസ്യങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥ, ജൈവവൈവിധ്യം, മനുഷ്യരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ — ഇവയെല്ലാം പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന സംവിധാനമായിരുന്നു അത്.

“Landscape is not merely decoration; it is an integral part of sustainable development.”

ഈ ചിന്തയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അടിത്തറയായത്.

ഒരു സ്ഥലത്ത് ഏതു ചെടി മനോഹരമായി കാണും എന്നതിൽ മാത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചോദ്യം അവസാനിച്ചില്ല. ആ മണ്ണിൽ ഏതു സസ്യം നിലനിൽക്കും? എത്ര വെള്ളം വേണ്ടിവരും? മനുഷ്യർ ആ സ്ഥലം എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കും? പരിപാലനം എങ്ങനെ സാധ്യമാകും? പരിസ്ഥിതിക്ക് അതുകൊണ്ട് എന്തു നേട്ടമുണ്ടാകും?

അങ്ങനെ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് ഡിസൈൻ ഒരു ചിത്രരചനയിൽ നിന്ന് ശാസ്ത്രീയമായ സ്ഥലാസൂത്രണത്തിലേക്ക് മാറി.

പഠനം അവസാനിക്കാത്ത യാത്ര

ഈ ദർശനം യാദൃച്ഛികമായി ഉണ്ടായതല്ല. തന്റെ തൊഴിൽമേഖലയെ പല കോണുകളിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ ബിനു പൈലറ്റ് നിരന്തരം പഠിച്ചു.

MSc Landscape, Post Graduate Diploma in Landscape Ornamental Gardening, Diploma in Horticulture Nursery Management, Diploma in Agriculture Science, Higher Diploma in Cooperative Management, IIT-യിൽ നിന്നുള്ള Landscape Architecture and Planning സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, MBA — ഇങ്ങനെ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പിൽ തുടങ്ങി കൃഷി, ഹോർട്ടിക്കൾച്ചർ, സഹകരണം, മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്ന പഠനയാത്ര.

ഈ വൈവിധ്യമാണ് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനരീതിയിലും പ്രതിഫലിച്ചത്.

കൃഷി വേറെ, ഹോർട്ടിക്കൾച്ചർ വേറെ, ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് വേറെ, പരിസ്ഥിതി വേറെ എന്നല്ല; അവയെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചാൽ മാത്രമേ സുസ്ഥിരമായ ഹരിതവികസനം സാധ്യമാകൂ എന്ന ബോധ്യത്തിലേക്കാണ് ആ യാത്ര അദ്ദേഹത്തെ നയിച്ചത്.

2006: ഒരു ആശയം സ്ഥാപനമാകുന്നു

വ്യക്തിഗതമായി മികച്ച ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ മാത്രം തന്റെ അനുഭവം ഒതുങ്ങേണ്ടതില്ലെന്ന് ബിനു പൈലറ്റ് കരുതി.

ഒരു വ്യക്തിയുടെ അറിവും അനുഭവവും ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്റെ ശേഷിയായി മാറിയാൽ അതിന്റെ പ്രയോജനം കൂടുതൽ ആളുകളിലേക്കും പൊതുസമൂഹത്തിലേക്കും എത്തിക്കാമല്ലോ?

ആ ചിന്തയിൽ നിന്നാണ് 2006-ൽ State Agri Horticultural Development Cooperative Society Ltd. (SAHS) രൂപംകൊള്ളുന്നത്.

അത് മറ്റൊരു സഹകരണസംഘം ആരംഭിക്കുക എന്നതിലൊതുങ്ങിയിരുന്നില്ല. കൃഷി, ഹോർട്ടിക്കൾച്ചർ, ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പിംഗ്, നഗരസൗന്ദര്യവൽക്കരണം, ഹരിതപദ്ധതികൾ, കാർഷിക വ്യാപാരം, സഹകരണ ധനകാര്യം, അഗ്രി ടൂറിസം തുടങ്ങിയ മേഖലകളെ കൂട്ടിയിണക്കുന്ന ഒരു വികസന മാതൃകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.

അങ്ങനെ ഒരു ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് ഡിസൈനറുടെ വ്യക്തിഗത സ്വപ്നത്തിന് ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്റെ രൂപം ലഭിച്ചു.

സ്വകാര്യ പൂന്തോട്ടത്തിൽ നിന്ന് പൊതുഇടങ്ങളിലേക്ക്

യാത്ര പിന്നീട് സ്വകാര്യ ഗാർഡനുകളിൽ ഒതുങ്ങിയില്ല.

റോഡുകൾ, സ്ഥാപനപരിസരങ്ങൾ, പൊതുസ്ഥലങ്ങൾ, ഉദ്യാനങ്ങൾ, ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങൾ, സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പരിസരങ്ങൾ — പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ക്യാൻവാസ് വലുതായി.

അവിടെയും സമീപനം ഒന്നായിരുന്നു:

Concept Development → Landscape Planning → Plant Selection → Execution → Maintenance.

ഒരു മരം നട്ട് ഫോട്ടോ എടുത്ത് മടങ്ങുന്ന ഹരിതവൽക്കരണമല്ല; ആ മരം വർഷങ്ങൾക്കുശേഷവും അവിടെ ആരോഗ്യത്തോടെ നിലനിൽക്കുമോ എന്നുകൂടി ചിന്തിക്കുന്ന സമീപനം.

SAHS-ന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി നൂറിലധികം ശ്രദ്ധേയമായ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പിംഗ്, നഗരസൗന്ദര്യവൽക്കരണ, ഹരിതവികസന പദ്ധതികൾ സ്ഥാപനം പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

അതിനു പിന്നിൽ ബിനു പൈലറ്റിന്റെ കൂടുതൽ വിശാലമായ പ്രൊഫഷണൽ അനുഭവവുമുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തുമായി 1,500-ലധികം ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിച്ച അനുഭവം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡിസൈൻ ചിന്തയ്ക്കും SAHS-ന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രായോഗിക അടിത്തറ നൽകി.

കൃഷിയും സൗന്ദര്യവും കൈകോർക്കുമ്പോൾ

ബിനു പൈലറ്റിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ മനോഹരമായ ഒരു ഭൂദൃശ്യം ഉൽപ്പാദനരഹിതമായിരിക്കണമെന്നില്ല; ഉൽപ്പാദനക്ഷമമായ സ്ഥലം മനോഹരമാകാതിരിക്കേണ്ടതുമില്ല.

ഫലവൃക്ഷങ്ങൾക്കും അലങ്കാരസസ്യങ്ങൾക്കും ഒരേ ഇടത്തിൽ സ്ഥാനമുണ്ടാകാം. ഔഷധസസ്യങ്ങളും നഗരകൃഷിയും ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പിന്റെ ഭാഗമാകാം. നഴ്സറികളും അഗ്രി ടൂറിസവും തൊഴിലും വരുമാനവും സൃഷ്ടിക്കാം.

അങ്ങനെ Integrated Green Development എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവന്നു — ഭക്ഷ്യോൽപ്പാദനവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും സൗന്ദര്യവും സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനവും ഒരേ ഹരിതചട്ടക്കൂടിനുള്ളിൽ കൊണ്ടുവരുന്ന സമീപനം.

മനുഷ്യനുവേണ്ടിയുള്ള പച്ചപ്പ്

എന്നാൽ ഈ യാത്രയിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പരിണാമം മറ്റൊന്നാണ്.

ഒരു പൂന്തോട്ടം കണ്ണിന് മനോഹരമാകുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അതിന്റെ ദൗത്യം പൂർത്തിയാകുന്നില്ലെന്ന് ബിനു പൈലറ്റ് വിശ്വസിക്കുന്നു.

അത് കുട്ടിക്ക് പഠിക്കാനുള്ള ഇടമാകാം. വയോജനത്തിന് വിശ്രമിക്കാനുള്ള ഇടമാകാം. കുടുംബങ്ങൾക്ക് ഒത്തുചേരാനുള്ള ഇടമാകാം. സമ്മർദ്ദത്തിലായ ഒരാൾക്ക് ശാന്തത കണ്ടെത്താനുള്ള ഇടമാകാം.

ഇവിടെ നിന്നാണ് സസ്യങ്ങളെയും പൂന്തോട്ടങ്ങളെയും മനുഷ്യരുടെ ജീവിതനിലവാരവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന Horticultural Therapy പോലുള്ള ആശയങ്ങളിലേക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ നീളുന്നത്.

ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് അങ്ങനെ സ്ഥലത്തിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യന്റെ ക്ഷേമത്തിലേക്ക് വളരുന്നു.

ഇരുപത് വർഷം; ഇപ്പോഴും യാത്രയുടെ തുടർച്ച

2006-ൽ നട്ട ഒരു ആശയത്തിന്റെ വിത്തിന് ഇന്ന് രണ്ടു പതിറ്റാണ്ടിന്റെ വളർച്ചയുണ്ട്.

ഈ കാലയളവിൽ SAHS-ന്റെ യാത്ര ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്റെ വളർച്ച മാത്രമായിരുന്നില്ല. കൃഷിയിൽ നിന്ന് ഹോർട്ടിക്കൾച്ചറിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പിലേക്കും, നഗരഹരിതവൽക്കരണത്തിലേക്കും, ഒടുവിൽ മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലേക്കും വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ആശയത്തിന്റെ യാത്രയായിരുന്നു അത്.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, നഗരവൽക്കരണം, ജലക്ഷാമം, ജൈവവൈവിധ്യനഷ്ടം എന്നിവ കേരളത്തിന്റെ ഭാവിയെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്ന കാലത്ത് ബിനു പൈലറ്റ് വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് സ്വീകരിച്ച ഒരു നിലപാടിന് ഇന്ന് കൂടുതൽ പ്രസക്തിയുണ്ട്:

Landscape Planning is not merely beautification. It is part of sustainable development.

കേരളത്തിലെ ഓരോ നഗരവും പഞ്ചായത്തും പൊതുസ്ഥലവും ശാസ്ത്രീയമായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഹരിത ഇടങ്ങളായി മാറണമെന്നതാണ് ഇനി മുന്നിലുള്ള വലിയ സ്വപ്നം.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബിനു പൈലറ്റിന്റെ കഥ ഒരു ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് ഡിസൈനറുടെ വിജയകഥ മാത്രമല്ല.

സ്വന്തം തൊഴിൽ ഒരു ഉപജീവനമാർഗം മാത്രമായി കാണാതെ, അതിലെ അറിവിനെ സമൂഹത്തിന് പ്രയോജനപ്പെടുന്ന ഒരു ദർശനമായി മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ച ഒരാളുടെ കഥയാണിത്.

ഒരു വ്യക്തി ഒരു പൂന്തോട്ടം സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം.

ഒരു പ്രൊഫഷണൽ നൂറുകണക്കിന് ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പുകൾ സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം.

എന്നാൽ ഒരു ആശയം ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് തന്നെ മാറ്റാൻ തുടങ്ങുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ വളർച്ച.

2006-ൽ നട്ട ആ വിത്തിന്റെ യാത്ര അതുകൊണ്ട് അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.

കൂടുതൽ ഹരിതമായ കേരളത്തിലേക്ക്,കൂടുതൽ സുസ്ഥിരമായ കേരളത്തിലേക്ക്,മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും ഒരുമിച്ച് വളരുന്ന കേരളത്തിലേക്ക് —ആ യാത്ര തുടരുകയാണ്.

ബിനു പൈലറ്റിന്റെ യാത്രയിലെ മറ്റൊരു അധ്യായം

‘എല്ലാവർക്കും കമ്പ്യൂട്ടർ സാക്ഷരത’ — ഒരു ആദ്യകാല ജനകീയ ശ്രമം

ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് ഡിസൈനർ എന്ന നിലയിൽ അറിയപ്പെടുന്നതിനുമപ്പുറം ബിനു പൈലറ്റിന്റെ പ്രവർത്തനജീവിതത്തിൽ അധികം അറിയപ്പെടാത്ത മറ്റൊരു അധ്യായവുമുണ്ട് — കമ്പ്യൂട്ടർ സാക്ഷരത.

കമ്പ്യൂട്ടർ സാധാരണക്കാരന്റെ കൈയ്യെത്തും ദൂരത്താകുന്നതിനു മുമ്പ് “എല്ലാവർക്കും കമ്പ്യൂട്ടർ സാക്ഷരത” എന്ന ആശയവുമായി പ്രവർത്തിച്ച Computer Literacy Mission of India (CLMI)യുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനരേഖകൾ പ്രകാരം, 2005–2010 കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി 149 കമ്പ്യൂട്ടർ സാക്ഷരതാ പഠനകേന്ദ്രങ്ങൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുകയും അഞ്ച് ലക്ഷത്തിലധികം പേർക്ക് കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം നൽകുകയും ചെയ്തു.

അന്ന് ഗ്രാമീണ യുവജനങ്ങളിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ പഠനത്തോട് ഇന്നുള്ളതുപോലുള്ള സ്വാഭാവിക താൽപര്യം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. “കമ്പ്യൂട്ടർ പഠിച്ചാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? തൊഴിൽ സാധ്യത എന്താണ്?” എന്ന സംശയങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

സെമിനാറുകൾ, പ്രദർശനങ്ങൾ, ബോധവത്കരണ പരിപാടികൾ, സാക്ഷരതാ റാലികൾ തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ കമ്പ്യൂട്ടർ പരിജ്ഞാനത്തിന്റെ ഭാവിസാധ്യതകൾ യുവജനങ്ങളിലേക്കെത്തിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ക്രമേണ പരിശീലനത്തോടുള്ള താൽപര്യം വർധിക്കുകയും പഠനകേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് വലിയ പ്രതികരണം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തതായി പ്രവർത്തനവിവരണങ്ങൾ പറയുന്നു.

ശ്രീ. കെ. ആർ. ജ്യോതിലാൽ IAS തിരുവനന്തപുരം ജില്ലാ കളക്ടറായിരുന്ന കാലത്ത് തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയെ കമ്പ്യൂട്ടർ സാക്ഷരതാ ജില്ലയാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളിലും CLMI പങ്കാളിയായതായി ലഭ്യമായ വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

വിമുഖതയിൽ നിന്ന് താൽപര്യത്തിലേക്ക്...

താൽപര്യത്തിൽ നിന്ന് പരിശീലനത്തിലേക്ക്...

പരിശീലനത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ തൊഴിൽസ്വപ്നങ്ങളിലേക്ക്...

ഒരു തലമുറയെ പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയോട് അടുപ്പിക്കാൻ നടന്ന ആ ശ്രമം ഇന്ന് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ കൗതുകകരമാകുന്നു.

149 പഠനകേന്ദ്രങ്ങളും അഞ്ച് ലക്ഷത്തിലധികം പരിശീലിതരും എന്ന കണക്കുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയും ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യകാല ജനകീയ കമ്പ്യൂട്ടർ സാക്ഷരതാ ശ്രമങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിൽ അതിനുള്ള കൃത്യമായ സ്ഥാനവും കൂടുതൽ സ്വതന്ത്ര രേഖകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പഠിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്.

എന്നാൽ ബിനു പൈലറ്റിന്റെ യാത്രയിലെ ഒരു പ്രത്യേകത ഇവിടെ തെളിയുന്നു:

ഒരു കാലത്ത് മനുഷ്യരെ പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയോട് അടുപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.പിന്നീട് മനുഷ്യരെ പ്രകൃതിയോട് കൂടുതൽ അടുപ്പിക്കുന്ന ഇടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

കമ്പ്യൂട്ടറിൽ നിന്ന് പച്ചപ്പിലേക്കുള്ള ആ വഴിത്തിരിവും ഒരു ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് ഡിസൈനറുടെ യാത്രയിലെ കൗതുകകരമായ മറ്റൊരു അധ്യായമാണ്.